8. Z kart historii ulicy

Z KART HISTORII ULICY STODOLNI

Jest bardzo mało ulic, które są doskonale kojarzone przez ludzi. Ulica Stodolni w Morawskiej Ostrawie jest bezspornie jedną z nich. Jej sława nie dotyczy już tylko samej Ostrawy ale całego regionu i bez przesady można stwierdzić, że ta ulica jest znana praktycznie w całych Czechach i nawet poza ich granicami, co wynikało z różnych przeprowadzanych badań – pisze kronikarz Martin Juřica z „Archiwów miasta” na początku swej szczegółowej rozprawy dotyczącej tego szczególnego miejsca. Jak się dowiedzieliśmy zaczął on w roku 2000 mapowanie tak zwanego clublandu w Ostrawie. A wyniki? Są bardziej niż interesujące, chociażby z historycznego względu. Resztę osądźcie sami. (…) Cała praca jest dostępna w „Archiwach Miasta” (publikacja w nakładzie 500 egz.). Czytelnicy mogli tam przeczytać dokładne studium „Od stodoły do 100doły” Martina Juřici. Należy w tym momencie zauważyć, iż „100dola” to nazwa jednego z obecnych klubów na ulicy Skroupovej w obszarze ulicy Stodolni. Dzieje ulicy Stodolni i jej okolic nie zaczynają się jednak otwarciem pierwszego klubu ale sięgają czasów bardziej zamierzchłych. Z całym szacunkiem dla tego -jakże ważnego dla Czechów miejsca, na próżno szukać jednak tutaj zabytków czy muzeów. Tym bardziej należy się zastanowić nad obecnym fenomenem ulicy, która ściąga rokrocznie tylu zagranicznych gości. Ale zacznijmy od początku.

100dola – zdjęcie z sierpnia 2011 r.

STODOŁY

Najstarsze zapisy mówiące o stodole stojącej na ulicy Stodolni pochodzą z 1838 roku, kiedy Jan Matuščík (polska wymowa: Matuszczik) wystąpił o jej wybudowanie w miejsce wygorałej budowli. Niektóre stodoły były jeszcze w latach siedemdziesiątych XIX wieku kryte słomą, ale po kilku pożarach zaczęto je murować. Z zachowanych źródeł wiemy, że obiekty te nie służyły jedynie do składowania zbóż ale również innych produktów rolnych. Ilość stodół w tej lokalizacji na przestrzeni lat zmieniała się. W latach 1860-1885 na przykład wynosiła około 55, co było – według zachowanych planów sytuacyjnych – maksymalną ilością obiektów gospodarskich na tym obszarze.
Stodoły często się paliły. W XIX wieku miały miejsce tu pożary odpowiednio w 1811, 1827, 1857 i 1860 roku. Szczególnie pożary z 29.08.1857 roku i 18.03.1860 roku były wyjątkowo niszczycielskie. W roku 1863 płomienie pochłonęły ponad 40 budowli. W 1857 roku morawsko-śląska społeczność przeprowadziła akcję sprzedaży drewna po obniżonej cenie na cel odnowy wygorałych budowli. Zainteresowanie budową stodół nie minęło również w latach dziewięćdziesiątych XIX wieku, kiedy powstał projekt rozszerzenia parcel dla budowy dalszych 20 budowli. Zamiar ten spotkał się z protestem witkowickiego lobby Rotszylda, który dla odmiany chciał pod potencjalnymi parcelami prowadzić wydobycie węgla. Na szczęście jednak stosowne obwieszczenie – ostatecznie wydane w 1888 roku – ograniczyło wydobycie na tym obszarze i mogły tu zacząć powstawać budynki mieszkalne.

DOMY MIESZKALNE

Ze spisów budowlanych dowiadujemy się, że większość domów powstała tu z wcześniejszych stodół (zachowane były ściany zewnętrzne i dach) zamienionych w niskie budynki mieszkalne z prostym wyposażeniem (kuchnia, piwnica, ubikacja na zewnątrz budynku).
Od początku lat dziewięćdziesiątych XIX wieku zaczęły powstawać tu także piętrowe domy mieszkalne, w większości sytuowane w bezpośredniej bliskości ulicy Nadrażni (w tłumaczeniu na polski „Nadrażni” to „Dworcowa”). Do domów tych przylegały stajnie, pralnie i inne budynki gospodarcze.
Zamiana charakteru ulicy Stodolni i okolic w część mieszkalną przebiegała do początku XX wieku. Po jakimś czasie obok siebie stały domy jak i stodoły oraz budynki mieszczańskie co spowodowało, iż wygląd tej części Morawskiej Ostrawy był naprawdę wyjątkowy.

Sławny hotel Brioni – zdjęcie z sierpnia 2011 r.

HOTELE I GOŚCIŃCE

Najsławniejszymi hotelami w tej części Ostrawy były SLAVIA i BRIONI. Hotel Slavia otwarto w 1899 roku a stosowną koncesję na jego prowadzenie otrzymał Jan Winkler. Według wydawanego ówcześnie dziennika z elegancją 22 pokojowego hotelu nie mógł się równać żaden inny hotel a goście kawiarni mogli wybierać aż z 70 oferowanych czasopism. Hotel Slavia zapisał swą kartę również w dziejach politycznych, bo właśnie w tym hotelu w dniu 28.10.1918 roku miało miejsce spotkanie przedstawicieli stronnictw politycznych, dzięki któremu przygotowano powstanie komisji narodowej powiatu morawsko-śląskiego. Wspomniana komisja tam też dzień później przeprowadziła swoje pierwsze obrady pod przewodnictwem Jana Prokeše.
W hotelu tym również, w czasach republiki przedmonachijskiej, miały miejsce spotkania Wspólnoty gościńców i piwowarów Morawskiej Ostrawy. Do roku 1989 natomiast mieściły się tutaj biura huty VITKOVICE. Następnie funkcjonował tam rockowy klub Oheň (w tłumaczeniu Ogień). Obecnie mieści się tutaj klub BOGOTA – NEW MULTICULTURE CLUB.

Hotel Brioni powstał za sprawą znanego w Ostrawie onegdaj restauratora Karla Schindlera, który zapragnął zostać również hotelarzem. Wybudowany ostatecznie w 1912 roku hotel był w swoim czasie najnowocześniejszym w Morawskiej Ostrawie i ściągał w swoje podwoje znakomite osobowości. Jak podaje oficjalna strona hotelu miał on wtedy cyt. „sześćdziesiąt elegancko urządzonych pokojów. Nocleg kosztował od 2 do 3 koron – wg tego, jak luksusowy była dany pokój. W budynku był już prąd elektryczny, winda, telefon oraz centralne ogrzewanie. Nowością było elektryczne budzenie na życzenie gościa. Na podwórku Schindler wybudował letni ogródek – miejsce, które było odwiedzane przez ważne osobistości w niedzielne popołudnia. Takim spotkaniom towarzyszyła muzyka, którą ów hotelarz bardzo kochał. W hotelu przebiegały też słynne konkursy górniczych kapel dętych. (…) W latach trzydziestych minionego stulecia podawano tutaj wyłącznie piwa pilzneńskie i czeskobudziejowickie. Niezwykle szeroka była oferta win włoskich, przede wszystkim z regionu Brioni. Wcześniej – przed otwarciem hotelu – Karel Schindler był właścicielem Czeskobudziejowickiej piwnicy– przy ulicy Stodolní nr 834. Podawano tutaj praskie i wiedeńskie dania oraz wina z Brioni. Wina te stały się tak słynne, że hotel zaczęto nazywać Brioni. I właściwie to wino spowodowało, że zaczęli się tutaj spotykać Włosi. Hotel Brioni zaczęto nazywać Domem Włoskim (Ostrawa miała swój Niemiecki Dom oraz Polski Dom). W czasie drugiej wojny światowej hotel nazywał się Schindler, po wojnie natomiast Odra a jego sława w okresie socjalizmu zupełnie wygasła. Po roku 1989 Hotel zyskuje swoją pierwotną nazwę – Hotel Brioni.”


Zdjęciem wykonane przed pubem Sherlock’s Pub w 2004 roku, jeszcze przed rekonstrukcją ulicy.

PRZEŁOM WIEKÓW I ROZKWIT ULICY

W 1994 roku w Ostrawie zaprzestano definitywnie wydobycia węgla kamiennego. Trudno widzieć w tym jakikolwiek wpływ na to co się działo wtedy na Stodolni, jednak sama Ostrawa musiała się zmienić. Ludzie musieli zacząć inaczej myśleć. Nowy ustrój – kapitalizm – otwierał szczególnie przed młodymi nowe możliwości. Trudno uwierzyć, że jeszcze w 1997 roku ulica Stodolni była naprawdę bardzo nieciekawym i zaniedbanym miejscem, które wyglądało jakby się właśnie skończyła tu wojna. Obszar ten przypominał wręcz rodzaj getto, które ludzie bali się odwiedzać. To był taki ostrawski Bronx. Właśnie na Stodolni jednak powstaje w tymże roku mały klub pod nazwą „Cerny Pavouk” (w tłumaczeniu „Czarny pająk”.

Bernie’s Irish Pub (dawny klub Cerny Pavouk) – zdjęcie z sierpnia 2011 roku, kiedy to nie miał jeszcze wykończonej elewacji.

Chobotnice (zdjęcie z roku 2011) była na Stodolni pierwszym barem karaoke.

Medvidek – zdjęcie z sierpnia 2011 r.

Jeden z pierwszych lokali na Stodolni – Bastila zdjęcie z sierpnia 2011 r.

Spotykali się tam miejscowi artyści a przygrywała im muzyka alternatywna. Paradoksalnie dało to początek wielkiego rozkwitu komercyjnego ulicy. Sukces klubu spowodował, że już w 1998 roku powstają tu następne dwa kluby: Chobotnice (w tłumaczeniu na polski Ośmiornica) i Medvidek (Niedźwiadek). Dodatkowym czynnikiem sprzyjającym powstawaniu klubów w tej części Ostrawy były niskie kwoty najmu w tej dość mało zasiedlonej części miasta. W roku 2002 na Stodolni jest już około 40 klubów. W 2006 roku ogólna zabudowa ulicy przeszła renowację.

Ulica Stodolni podczas rekonstrukcji w 2006 roku (żródło: wikipedia)

Włodarze miasta chcieli uczynić ze Stodolni bardziej reprezentacyjne miejsce widząc, że zaczyna się tam koncentrować życie towarzyskie Ostrawy. Dla ułatwienia dotarcia na ulicę oraz do centrum Ostrawy, 20 listopada 2007 roku w pobliżu końca ulicy otwarto przystanek kolejowy Ostrava-Centrum. Od 15 czerwca 2008 roku zmieniono nazwę tej stacji na Ostrava-Stodolní.

Polacy z Cieszyna mogą dotrzeć na Stodolni czeską koleją bez jakiejkolwiek przesiadki.

Dworzec kolejowy na Stodolni znajduje się zaledwie 50m od klubu E99 MUSIC CLUB – klub.

Obecnie na ulicy i w jej bliskim sąsiedztwie mieści się ponad 60 miejsc rozrwyki. Śmiało można powiedzieć, że Stodolni to najbardziej rozrywkowa ulica Czech, której walory cenią sobie również Polacy. W letni piątek na ulicy bawi się czasem około 10 tysięcy ludzi. Na wszelki wypadek prewencyjnie umiejscowiony został przy ulicy Masnej – tj, około 70m od ulicy Stodolni – Posterunek policji.

Posterunek policji przy ul.Masnej niedaleko Stodolni

Patrole policyjne oraz straży miejskiej są tu widoczne ale nie mają za wiele do roboty. Działa tu bowiem psychologia tłumu. Tutaj po prostu trzeba się dobrze i kulturalnie bawić. Często obserwując to miejsce zadajemy sobie też pytanie, jak to możliwe że obok siebie działają tu w takiej symbiozie wszystkie kluby, skoro każdy z nich ma przecież innego właściciela. Z założenia musiałaby tutaj istnieć konkurencja. Okazuje się jednak, że właściciele lokali w większości dobrze się znają i nawet w różnych sytuacjach awaryjnych potrafią sobie pomagać. Oni sobie doskonale zdają z tego sprawę, że siłą tego miejsca jest właśnie mnogość oferty rozrywkowej. Na Stodolni nasuwa się również inne pytanie: jak ludzie mogą mieszkać w takim miejscu? Przecież do samego rana słychać tam dudniącą muzykę oraz okrzyki bawiących się ludzi. Odpowiedź na to pytanie jest jednak prosta: W ogromnej większość ludzie, którzy kiedyś tu mieszkali, po prostu się wyprowadzili. Z kolei w hotelach w sąsiedztwie ulicy zastosowano okna, które mają wyjątkowo wysoką dźwiękoszczelność.

STODOLNI – ULICA CZY OBSZAR?

Stodolni to nazwa ulicy. Przyjęło się już od jakiegoś czasu, że nazwy tej używa się w kontekście pewnego obszaru do którego zalicza się nie tylko samą ulicę Stodolni, która ma długość około 1 km ale również pobliskie ulice. Kluby zlokalizowane na ulicach: Nadrazni, Skroupovej, Janackovej, Musorgsheho, Subertovej, Podebradovej, Podbalovej, Masnej, Porazkovej czasami używają w danych adresowych – dla podkreślenia swoich związków ze Stodolni – dodatkowo określenia „areal ulice Stodolni” a więc obszar ulicy Stodolni. Polacy z kolei często w kontekście tej ulicy czy też obszaru używają nazwę „Stodolnia”. Należy zauważyć, iż spolszczenie tej nazwy nie ma żadnego uzasadnienia bo nazwa Stodolni jest nazwą własną i nie powinno się jej tłumaczyć ani odmieniać.

Stodolni nocą – zdjęcie z lipca 2011 r.

STODOLNI I MULTIMEDIA

<em>Baner portalu stodolni.cz


<- na zdjęciu Aleš Durka

Ulica Stodolni doczekała się w 1998 roku swojej oficjalnej strony internetowej www.stodolni.cz. Oficjalny baner czeskiej strony strony można zobaczyć tutaj; banner_468x60 To właśnie założyciel strony www.stodolni.cz – Aleš Durka – wymyślił słynne hasło reklamowe Stodolni: „Ulica, która nigdy nie śpi”.

Od dnia 17.lipca 2011 roku również Polacy mają swoją stronę www.stodolni.pl (dostępną również pod domeną www.stodolni.com.pl), stanowiąca przewodnik po tym wyjątkowym miejscu jak również samej Ostrawie, która ma jako miasto wiele do zaoferowania. 22 października 2011 roku odbył się w pubie Sherlock’s Pub koncert, który zainaugurował współpracę obu portali ulicy Stodolni, czyli wspomnianego www.stodolni.cz ze www.stodolni.pl. Obecnie nasza strona może pochwalić się statusem oficjalnego portalu Polaków na Stodolni. Reprezentujemy też interesy Agentury Stodolni.cz s.r.o. (Agencji Stodolni.cz spółki z o.o.) w Polsce.

Życie dopisze dalszą historię ale jedno jest pewne; Wszyscy czasem potrzebujemy dobrej zabawy. MISJĄ POLSKIEGO PORTALU – JAKO PORTALU TRAKTUJĄCEGO O STODOLNI – JEST POKAZANIE, ŻE LUDZIE NIEZALEŻNIE OD WIEKU, NARODOWOŚCI, KOLORU SKÓRY I POGLĄDÓW RELIGIJNYCH MOGĄ SIĘ WSPÓLNIE KULTURALNIE BAWIĆ I W TEN SPOSÓB TAKŻE WZAJEMNIE POZNAWAĆ. DO TEGO NAMAWIAMY I TEGO ŻYCZYMY WSZYSTKIM IMPREZOWICZOM NA STODOLNI.

Jarosław Bem

Źrodła różne w tym: archwia miasta Ostrawy, strona internetowa www.stodolni.cz, publikacje telewizyjne tv nova, oficjalna strona hotelu Brioni: www.pl.brioni.cz. Zdjęcia zawarte na stronie stanowią własność firmy Interpretor sp.z o.o. w Rybniku i mogą być wykorzystywane jedynie przez portal stodolni.pl. Wszelkie prawa autorskie do niniejszej publikacji zastrzeżone.

Zdjęcie panoramiczne ulicy Stodolni z roku 2007: